خاکشناسی

کشاورزی در شرایط شور ۵ – رشد در خاک شور

رشد گیاهان در شرایط خاک های مبتلا به شوری

تنش شوری موجب کاهش رشد گیاهان و در نتیجه، کاهش عملکرد محصولات زراعی و باغی میشود. هر چه تنش شوری شدیدتر باشد، کاهش رشد و افت عملکرد محصول نیز بیشتر است. تنش شوری رشد و عملکرد محصول را به سه طریق کاهش میدهد، که عبارتند از۱.  مسمومیت ویژه یونی۲.  القای تنش خشکی اثر اسمزی و  ۴. عدم تعادل تغذیه ای.

این عوامل، فرآیندهای مهم فیزیولوژیکی گیاه مانند فتوسنتز، تولید هورمونها، باز و بسته شدن روزنه های برگ و تنفس، را تحت تأثیر قرار میدهند، که نتیجه آن کاهش رشد و افت عملکرد و باردهی محصول است. علاوه بر اینها، شوری خاک به ویژه در خاکهای سدیمی، باعث تخریب ساختمان و افزایش تراکم خاک میشود، که در نتیجه آن، زهکشی خاک مختل شده و شرایط ماندابی و عدم تهویه مناسب هوای خاک به وجود میآید. بنابراین، هم رشد ریشه از نظر فیزیکی بسیار محدود میگردد، و هم در اثر کمبود اکسیژن و هوای خاک، رشد ریشه آسیب دیده و کاهش مضاعف می یابد.

۱ - مسمومیت ویژه یونی: بالا بودن غلظت نسبی برخی از یونها در محلول خاک، یا مستقیماً منجر به سمیت در گیاه میشود و یا با مختل کردن تعادل یونی محلول خاک، فعالیتهای طبیعی گیاه را به هم میزند. در نتیجه، رشد و نمو گیاه و در نهایت، عملکرد محصول کاهش مییابد. مهمترین یونهایی که باعث ایجاد مسمومیت ویژه یونی میشوند عبارتند از کلر، سدیم، بور و در برخی مواقع، سولفات.

این یونها از طریق آب موجود در خاک، جذب سلول های ریشه می شوند و در برگها و ساقه های گیاهان تجمع مییابند و در نتیجه، مسمومیت ویژه یونی اتفاق میافتد. برای مثال، غلظت بالای سدیم و کلر باعث ایجاد مسمومیت در انگور، مرکبات و میوه های هسته دار میشود . همچنین، بور، حتی در غلظتهای پایین میتواند برای چندین گیاه مسمومیت زا باشد.