خاکشناسی

توزیع ذرات اولیه خاک

مقایسه برخی روش های اندازه گیری توزیع ذرات اولیه خاک و ارائه زمان های مناسب برای روش چهار قرائت تعیین بافت خاک

توزیع اندازه ذرات خاک PSD یکی از ویژگی های مهم فیزیکی خاک است. تعیین اندازه ذرات اولیه خاک نشان می دهد که از هر ذره ی اولیه با اندازه ی مشخص چه مقدار در خاک وجود دارد. با توجه به اینکه تعدادی از خصوصیات یا رفتارهای خاک نظیر، ظرفیت نگهداری رطوبت، ظرفیت تبادل کاتیونی، مواد آلی و رفتار خاک در مقابل شخم و دیگر عملیات خاکورزی مستقیما به PSD بستگی دارد. این ویژگی دارای اهمیت زیادی است. توزیع اندازه ذرات خاک در پیش بینی روابط آب و خاک، انتقال املاح و جرم مخصوص ظاهری و حقیقی، کاربرد دارد و نیز به طور گسترده ای در برآورد خصوصیات هیدرولیکی خاک مانند منحنی مشخصه آب خاک، هدایت هیدرولیکی اشباع و غیراشباع، آب قابل استفاده برای گیاه، نفوذپذیری خاک نسبت به آب، هوا و ریشه گیاه استفاده می شود. علاوه بر آن، فرسایش پذیری، رژیم حرارتی، تخلخل و سایر ویژگی های موثر بر رشد گیاه و تولید محصول تحت تاثیر PSD قرار می گیرند. به طور کلی دو نوع توزیع اندازه ذرات در خاک شامل توزیع اولیه PSD و توزیع ذرات ثانویه SPSD از یکدیگر قابل تفکیک است. از عوامل موثر بر توزیع اندازه ذرات، هماوری ذرات اولیه خاک توسط مواد آلی، اکسیدهای آهن و کربنات ها است که منجر به ایجاد ذرات ثانویه می شوند.

محصولات اصلاح کننده خاک باغ ارم ارس

کاربری اراضی نیز نقش مهمی را در پایداری خاکدانه و توزیع اندازه ذرات ایفا می کند. سیستم های مختلفی برای طبقه بندی اندازه ذرات تعریف شده است. ذرات خاک کوچکتر از ۲۰۰۰ میکرون عموما در سه گروه اصلی شن، سیلت، رس تقسیم می شوند. از جمله سیستم های طبقه بندی: الف) سیستم طبقه بندی وزارت کشاورزی امریکا USDA  ب) کمیته مطالعات خاکشناسی کانادا CSSC   ج) انجمن بین المللی علوم خاک ISSS  و د) انجمن مواد و آزمایش امریکا ASTM را می توان نام برد.

روش های اندازه گیری توزیع اندازه ذرات اولیه شامل روش الک کردن، هیدرومتر، پی گت، اشعه ایکس و تکنیک پراکنش اشعه لیزر است. هرچند مزایای مختلفی برای روش پراگنش اشعه لیزر شامل تجزیه و تحلیل سریع، تکرارپذیری زیاد و اندازه گیری مداوم برای طیف وسیعی فرکشن ها ذکر شده اما نشان داده شده است روش پراگنش اشعه لیزر نسبت به روش پی گت در بخش رس ۱۸.۹ درصد کم اندازه گیری و در بخش سیلت ۳.۲۵ درصد بیش اندازه گیری دارد.

محصولات اصلاح کننده خاک آلوین

ذرات با اندازه ۵۰ تا ۲۰۰۰ میکرون عموما توسط الک جداسازی می شوند و برای جداسازی ذرات ریزتر می توان براساس قانون استوکس، از پی پت یا روش هیدرومتر استفاده کرد.