کشاورزی در شرایط شور ۲ – ترکیب نمک ها
نمکها از انواع آنیونها )یونهای با بار منفی( و کاتیونها )یونهای با بار مثبت( ترکیب شدهاند. مهمترین آنیونهایی که باعث شور شدن خاک میشوند عبارتند از کلر ، سولفات ، کربنات و بیکربنات. کلر از بقیه آنیونها فراوانتر و مهمتر میباشد.
مهمترین کاتیونهایی که باعث شور شدن خاک میشوند عبارتند از سدیم Na ، کلسیم Ca ، منیزیم Mg و پتاسیم K . کاتیونهای سدیم، کلسیم و منیزیم از پتاسیم مهمتر هستند، به طوری که در حدود ۹۹ % از مجموع کاتیونهای خاکهای شور را این سه کاتیون تشکیل میدهند. مجموع کاتیونها را ظرفیت تبادل کاتیونی CEC میگویند.
در برخی مناطق، آنیونها و کاتیونهای آمونیوم ، نیترات باقیمانده از کودهای شیمیایی و در مناطق آتشفشانی، بورات نیز در ترکیبات نمکها یافت میشوند. ترکیب شیمیایی و حلالیت برخی از نمکهای خاک در جدول ۳ ارائه شده است. به طور کلی، نمکهایی که دارای حلالیت بیشتری هستند و وارد محلول خاک میشوند، آسیب بیشتری را به گیاه و خاک وارد میسازند و در نتیجه، باید بیشتر مورد توجه باشند.
محصولات منحصربفرد اصلاح خاک از معتبرترین شرکت های دنیا
جدول ۳ - ترکیب و حلالیت برخی از نمکهای موجود در خاک
نمکها را بر اساس درجه مضری برای گیاهان، میتوان به دو دسته تقسیم کرد.
کربنات کلسیم (آهک): حلالیت آن بسیار اندک میباشد. کربنات کلسیم یا آهک از یک باز قوی و یک اسید ضعیف تشکیل شده است. آهک پ هاش یا pH بسیار بالایی در خاک ایجاد میکند . از این رو، آهک برای اصلاح
خاکهای اسیدی، که pH پایینی دارند، بسیار کاربرد دارد. ولیکن، وجود مقادیر زیاد اسید کربنیک در هوای خاک موجب کاهش قلیائیت خاک آهکی شده و pH را به ۵ / ۸ - ۵ / ۷ کاهش میدهد.
اصلاح کننده های ارگانیک خاک - محصول مرغوب شرکت آلوین
سولفات کلسیم (گچ) : سولفات کلسیم یا گچ به دلیل حلالیت کم، و در نتیجه تحرک پایین در خاک، از نظر فیزیولوژیکی خطر زیادی برای گیاه ندارد. در برخی نقاط ممکن است مقدار گچ در خاک به بیش از ۵۰ % بالغ شود، که در این صورت تجمع توده های متراکم گچ در خاک باعث میشود که نفوذ ریشه با مشکل روبرو شود. همچنین، افقهای خاک نسبت به آب و هوا نفوذناپذیر میشوند. سولفات کلسیم یا گچ در اصلاح خاکهای قلیایی، سدیمی و شور-سدیمی کاربرد فراوانی دارد.
کربنات سدیم (سودا) : کربنات سدیم گاهی به مقدار زیاد در خاک تجمع مییابد و در آبهای زیرزمینی نیز موجوداست.کربنات سدیم بسیار محلول بوده، و هیدرولیز آن باعث ایجاد حالت شدیداً قلیایی با pH نزدیک به ۱۲ در خاک می شود. ایجاد قلیائیت شدید در خاک و حلالیت بالای آن در آب باعث شده تا کربنات سدیم نمکی بسیار سمی برای اغلب گیاهان محسوب شود. حضور این نمک، حتی به مقدار ۱ - ۵ / ۰ درصد هم باعث افت حاصلخیزی خاک میشود. همچنین، به دلیل بزرگ بودن شعاع هیدراته سدیم، سودا باعث از هم پاشیدگی ساختمان خاک شده و نفوذپذیری خاک را به شدت کاهش میدهد. بیکربنات سدیم )جوش شیرین( در مقایسه با کربنات سدیم، دارای حلالیت، قلیائیت و سمیت کمتری است.
