اثر کود آهن بر عملکرد گیاه
اثر کودهای مصرفی محتوی آهن بر میزان عملکرد و جذب آهن درگیاه سویا
عناصر کم مصرف در تولید و بهره وری گیاهان نقش مهمی را ایفا میکنند. در بین عناصر کم مصرف عنصر آهن یکی از عناصر ضروری برای گیاه است و نقش اساسی در ساختار و عملکرد کلروپلاست دارد که در رشد حیاتی و فرآیندهای توسعه گیاه مثل: سنتز کلروفیل و انتقال الکترون در میتوکندری و چرخه فتوسنتز دخالت دارد. میزان ۵ درصد وزن پوسته زمین را آهن تشکیل میدهد و همواره در همه خاکها یافت می شود. همبستگی ضعیفی بین مقدار کل عناصر در خاک و جذب گیاهی وجود دارد زیرا بخش زیادی از مقدار کل عناصر برای گیاهان قابل دسترس نیستند. امروزه توزیع، تحرک و زیست دسترسی عناصر در محیط بطور گسترده ای مورد مطالعه قرار گرفته و مشخص شده که تنها وابسته به غلظت کل آنها نیست بلکه به فاز جامدی که با آنها پیوند یافته نیز مرتبط است. همانند سایر عناصر آهن میتواند با اجزای مختلف خاک پیوند یابد که این اجزا توانایی متفاوتی در نگهداشت و رهاسازی آهن دارند. آهن در خاک به شکل اسیدها، هیدروکسیدها، فسفاتها و در شبکه ساختمانی کانی های سیلیکاتی اولیه یا کانی های ثانویه یافت میشود. غلظت آهن در گیاه میتواند به طور قابل مالحظه ای متغییر باشد. سطح مناسب آهن برای گیاهان در دامنه۲۵۱-۵۱ میلی گرم در کیلوگرم است. سطح بحرانی آهن در گیاه ۵۱ میلی گرم در کیلوگرم است.
محصول آهن EDDHA و EDTA شرکت های اگریکم ترکیه و K+S آلمان
به طوریکه اگر غلظت آهن کل در ماده خشک ۵۱ میلی گرم در کیلوگرم باشد، احتماال کمبود آهن رخ میدهد که میتواند به دلیل نافراهمی یا جذب ناکافی عنصر باشد. غلظت آهن در برگ های جوان گیاهان میتواند در حد ۸۱۱ تا ۱۱۱ میلی گرم در کیلوگرم باشد. میزان آهن برگهای کلروزه نشان میدهد، اغلب آهن کل برگ معادل یا بیشتر از گیاهان کنترل شده می باشد.
میانگین وزن آهن در پوسته زمین ۱/۸ درصد است و مقدار آهن کل ۷/۱ تا ۱/۱ درصد می باشد که در محدوده طبیعی گزارش شده برای خاکها ۵/۱ تا ۵ درصد گزارش شده است. آهن به مقداری نسبتا ً کم بوسیله گیاه جذب می شود به طوری که سطح بحرانی آن ۵ میلی گرم در کیلوگرم در خاک میباشد. در حالی که لیندسی و نورول،(۱۹۷۱) حد بحرانی آهن را ۵/۲ تا ۵/۱ میلی گرم بر کیلوگرم گزارش نمودند.
در خاکهای آهکی حد بحرانی آن ۵ میلی گرم بر کیلوگرم گزارش شده است. آهن به دو شکل فروسFe2+ و فریکFe3+ در خاک وجود دارد. قبل از اینکه آهن توسط گیاه جذب شود باید از شکل فریک به فروس تبدیل شود. بنابراین فروس، شکل آهن قابل استفاده گیاه است. به طور کلی گیاهان از دو استراتژی مشخص برای محلول نمودن و جذب آهن از خاک استفاده میکنند: دسته ای از گیاهان شامل گیاهان دو لپه ای و تک لپه ای های غیر گرامینه ایی در عکس العمل به کمبود آهن یک سری واکنشها و تغییراتی از لحاظ شکل و وظایف فیزیولوژیکی در ریشه- ایشان صورت می دهند که این تغییرات موجب افزایش توانایی گیاه برای حل و جذب نمودن آهن از محیط میگردد.
گیاهان این دسته برای جبران کمبود آهن، در داخل ریشه خود پروتون(احیا کننده) ایجاد کرده که این پروتون به خارج از ریشه پمپ شده و در نتیجه آهن فریک به آهن فروس تبدیل میگردد که بیشتر قابل جذب گیاه است. یا اینکه ریشه یک مقداری مواد کلات کننده ایجاد می کند که این مواد کلات کننده هم آهن دو و هم آهن سه را می توانند کلات کرده و در اختیار گیاه قرار دهد.
دسته دیگر از گیاهان که شامل گرامینه ها و گراس ها می باشند، میتوانند از طریق ترشح لیگاندهای آلی با وزن مولکولی کم، به نام سیدروفور که یک آمینو اسید غیر پروتئینی است، یونهایFe3+ را حل نموده و برای جذب آماده سازند. بهترین کود محتوی آهن در خاک های آهکی نظیر اکثریت قریب به اتفاق خاک های ایران، ترکیبات شیمیایی با بنیان Fe-DTPA و Fe-EDDHA سکوسترین آهن-۱۸۱ می باشد. این کودها فقط به صورت مصرف خاکی و یا به صورت استفاده در آبیاری تحت فشار در درختان و زراعت هایی که به صورت نواری آبیاری میشوند، توصیه میگردد و استفاده از آنها به صورت محلول پاشی موثر نخواهد بود زیرا این کودها در اثر نور تجزیه میشوند.
محصول آهن مایع بهمراه اسیدهای آلی NoviChem ترکیه
. مقدار مصرف کود سکوسترین آهن-۱۸۱ که حاوی شش درصد آهن میباشد بسته به سن درخت ۵۱ تا ۱۵۱ گرم برای هر درخت در روش خاکی توصیه شده است که در زمستان در نیمه خارجی سایه انداز درخت در زیر قطره چکانها مصرف می شود.از کودهای مناسب دیگر، کلات های آهن با بنیان Fe-EDTA با نام تجاری فتریلون میباشد که محتوی شش درصد آهن بوده و مخصوص خاک های اسیدی است و مصرف آن به صورت محلول پاشی می باشد. کود دیگری به اسم کود میکروی کامل توسط تولیدکنندگان داخل کشور تولید شده و به بازار آمده است. این کود غیر کلاته و ارزان است و به صورت محلول پاشی و یا چالکود قابل مصرف است. البته کودهای دیگری نظیر سولفات آهن آبدار، با حداقل۱۹ در صد آهن و سولفات آهن خشک با ۲۱ درصد آهن نیز در بازار موجود است. ولی از آنجایی که اکثریت قریب به اتفاق خاکهای زراعی ایران آهکی است و مصرف سولفات آهن در این خاکها موجب تثبیت سریع آن و تبدیل آن به فرمهای غیر قابل جذب می گردد، لذا مصرف خاکی آن بجز به صورت موضعی توصیه نمیگردد.
محصول آهن آهسته رهش EDDHSA محصول شرکت آلوین
در رابطه با مصرف آهن در برخی از گیاهان و یا ارقام، مشاهده شده است که به طور نسبی به موازات افزایش سریع تر میزان آهن، افزایش تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین نیز تا حد افزایش یافته و این دو صفت باهم همبستگی منفی ندارند. بنابراین چنین به نظر میرسد در بیشتر ارقام مورد آزمون بین زمانهای مصرف آهن، فقط در یک مرحله تفاوت معنی داری در وزن هزاردانه مشاهده شده و مصرف تکمیلی آهن از آغاز گلدهی از طریق تحریک رشد رویشی منجر به انتقال مواد فتوسنتزی به مخازنی نظیر دانه ها گردیده است.
هدف از این تحقیق، بررسی چگونگی وضعیت کودهای مصرفی آهن با ویژگیهای خاص خاک و میزان عملکرد و جذب آهن در گیاه سویای کشت شده می باشد.گیاه سویا یکی از محصوالت کشاورزی شناخته شده در کره زمین است که نسبت به دیگر گیاهان دارای مواد مفید زیاد است.گیاه سویا یک گیاه افراشته، کرکین از ۶/۱ تا ۵/۱ متر ( ۲ تا ۵ فوت ) طول دارد. سویا شامل ۸۱/۱ پروتئین، ۱۱/۱ روغن ( ۰.۵% لیستین) ۱۵% کربوهیدرات محلول (ساکارز، استاکیوز، رافینوز)...، ۱۵% کربوهیدرات نامحلول (فیبررژیمی) و ۱۱ % مواد دیگر (مانند خاکستر و رطوبت) است .