مدیریت آبیاری در باغات

آبیاری باغات

قبل از هر بحث درباره ی روش های آبیاری، گفتار کوتاهی راجع به قدرت نفوذ آب در زمین های متفاوت و جهت جریان و نیاز آبی و کارایی مصرف آب خواهیم داشت. میزان و روش نفوذ آب در زمین بستگی به نوع و جنس خاک دارد. در زمین های شنی، نوفذ آب در خاک به طور عمودی است؛ اما در اراضی رسی سخت آب به آرامی وارد خاک شده ولی در جهت افقی سریع حرکت می نماید.

زمین نسبت به میزان آب درونی دارای سه حالت است :

• حد اشباع : زمانی که آب کلیه فضاهای خالی ما بین ذرات خاک را پر کرده باشد، در این حالت رطوبت زمین به حد اشباع رسیده است.
• ظرفیت معمولی : حال اگر تعدادی از فضاها در اثر جذب آب به وسیله گیاهان و تبخیر هوا در آن ها نفوذ کند، جریان آب از طبقه بالائی به طرف قشر پائینی قطع می گردد. این حالت را که رطوبت خاک بدون تغییر می باشد، ظرفیت عادی رطوبت زمین می نامند.
• حد پژمردگی : اگر به زمینی آب نرسد رطوبت آن در اثر استفاده گیاهان به یمزانی می رسد که دیگر قابل جذب ریشه نیست در این موقع گیاه موقتا پژمرده شده و سپس خشک می شود، این مرحله را حد پژمردگی گویند.

بنابراین دفعات آبیاری بستگی به نوع زمین، گیاه، عمیق ریشه در خاک و مقدار آب دارد. نیاز آبی گونه های مختلف باغی نسبت به هم متفاوت بوده  و حتی در داخل یک گونه نیز بر حسب فصول مختلف رشد، تفاوت چشمگیری وجود دارد. ترتیب نیاز آبی درختان میوه در یک بیان کلی مطابق الگوی زیر می باشد :

بادام < گردو < زردآلو < گیلاس و آلبالو < سیب < هلو < آلو < گلابی < به

در دوران استراحت، مصرف آب توسط درخت، در حداقل و در زمان رشد کامل برگ ها و استقرار میوه روی درخت، در حداکثر مقدار خود است و به تدریح با نزدیک شدن به انتهای فصل رشد این مقدار را به کاهش می گذارد. نیاز آبی یک باغ، خواه توسط بارندگی طبیعی و خواه از طریق آبیاری تامین شود، دربرگیرنده مقدار آب تبخیر شده از سطح خاک و مقدار آب آزاد بخار شده از سطح گیاه و نیز آبی که در پدیده تعرق از دست می رود، می باشد. میزان آبی که از سطح خاک بخار می شود، فقط بخش کوچکی از تبخیر سالانه را به خود اختصاص می دهد، لذا بخش اعظم آب مصرفی باغات را با میزان تعرق تخمین می زنند. با توجه به میزان بارندگی و تبخیر در حوزه های باغی استان و نیز توزیع غیریکنواخت بارندگی ها در طول فصل رشد، امکان تامین آب موردنیاز برای اغلب گونه های فوق الذکر، بالاخص برای ارقام اصلاح شده و پرنیاز هریک از این گونه ها فراهم نیست و آبیاری باغات امری اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. سیستم آبیاری اغلب باغات کشور از نوع سطحی کرتی یا نواری است که از روش های سنتی آبیاری محسوب می گردد.

آبیاری قطره ای به کلیه روش هایی گفته می شود که در آن به مقدار کم (حدود یک تا ده لیتر در ساعت) به آرامی نزدیک گیاه ریخته می شود. به همین دلیل این روش ها را آبیاری با حجم کم نامیده اند. آب ممکن است از بالا ریخته شده و در سطح خاک پخش شود. یا مستقیما در سطح خاک ریخته شود و یا اینکه زیر سطح خاک وارد منطقه ریشه شود.

در آبیاری قطره ای، آب در یک سیستم لوله ای در باغ توزیع می شود و دستگاه یا وسیله مکانیکی که آب از آن به خارج گسیل و در اختیار گیاه قرار می گیرد، خروجی یا قطره چان نام دارد. خروج آب از این وسیله ممکن است به صورت قطره، حباب و یا یک جریان کوچک پیوسته باشد. حتی وسیله پخش می تواند یک آبپاش بسیار کوچک باشد. قطره چکان ها طوری طراحی شده که فشار آب را کاهش می دهد و به حدود ۲۰ الی ۲۰۰ کیلوپاسکال برسانند.

جهت مشاهده متن کامل مقاله کلیک نمایید