برهمکنش سطوح نیتروژن و آبیاری و زمان کاربرد نیتروژن
برهمکنش چغندر قند و سطوح نیتروژن و آبیاری و زمان کاربرد نیتروژن
نحوه استفاده صحیح از نیتروژن یکی از مشکل ترین مسائل تولیدکنندگان چغندر قند به شمار می آید. میزان نیتروژن در ابتدای فصل رشد چغندر قند باید به اندازه کافی باشد تا عملکرد ریشه افزایش یابد ولی برای حصول خلوص بیشتر قند و کیفیت بالای آن مقدار نیتروژن کمتری در انتهای فصل رشد لازم است. اگر میزان نیتروژن بیش از حد لازم رشد بیشینه باشد و یا اینکه بخش عمده آن در دوران آخر رشد گیاه داده شود قسمت اعظم مواد ساخته شده در اثر فعالیت فتوسنتزی به رشد برگ ها اختصاص یافته و به همان میزان ذخایر ماده خشک و قند در ریشه کاهش می یابد. افزایش نیتروژن باعث رشد طوقه چغندر قند شده و یکی از علل ناخالصی قند و درصد پایین رشد زیاد طوقه چغندرقند است.
مونوآمونیوم فسفات محصولی حاوی ۱۲% آمونیوم سریع الجذب
میزان نیتروژن خاک باید به حدی باشد که غلظت نیتروژن نیتراتی در دمبرگ در ۴ تا ۶ هفته قبل از برداشت از ۱۰۰۰ میکروگرم در هر گرم ماده خشک تجاوز ننماید. غلظت قند چغندر قند در مناطق ایران متفاوت است و از حدود ۱۰% تا ۲۰% تغییر می کند. این تغییرات به عوامل زیادی از جمله رقم، سطح نیتروژن، شرایط اقلیمی و عوامل ناشناخته بستگی دارد. ولی در مزارعی که در مجاورت یکدیگر بوده و میزان نیتروژن و نوع خاک آنها مشابه است اختلافات زیادی در درصد قند چغندرقند مشاهده می گردد. این اختلافات احتمالا به زمان و میزان جذب نیتروژن، سطوح آبیاری، میدریت مزرعه و عوامل دیگر ارتباط دارد.
اوره فسفات محصولی حاوی ۱۷% نیتروژن به فرم اوره
به علت اهمیت نیتروژن در رشد چغندرقند و اثر سوء آن بر غلظت قند مطالعات گسترده ای در دنیا از جمله ایران صورت گرفته است. طبق این مطالعات کیفیت چغندرقند (غلظت قند و درجه خلوص آن) با میزان نیتروژن اضافی رابطه معکوس دارد. طبق این نتایج نیاز چغندرقند به نیتروژن در مراحل اولیه رشد زیاد بوده و جهت تامین مواد ذخیره ای اهمیت دارد. کمبود جزئی نیتروژن در اول فصل رویش چغندرقند بحرانی نیست. ولی کمبود شدید آن باعث کاهش عملکرد ریشه می گردد. کمبود نیتروژن در مراحل نهائی رشد باعث ذخیره قند شده و کاهش عملکرد ناچیزی را در ریشه به دنبال خواهد داشت.
کاربرد مقادیر مختلف نیتروژن ( از صفر تا ۲۶۰ کیلوگرم در هکتار) بوسیله آکسون و همکاران باعث افزایش عملکرد ریشه زا ۴۵.۲ به ۵۴.۴ تن در هکتار شد ولی بیشترین افزایش مربوط به طوقه چغندرقند بود که باعث پائین آمدن درصد قند می شود. مورگان علاوه بر نیتروژن پایه مقداری نیتروژن نیز به صورت محلول پاشی بر روی برگ ها بکار بردند و نتیجه گرفتند که اگر یمزان نیتروژن اولیه کم باشد، جذب نیتروژن از طریق برگ تغییری در بازده اقتصادی نخواهد داشت ولی در صورتی که رطوبت کافی وجود داشته باشد، محلول پاشی نیتروژن می تواند مفید واقع شود.
چغندر قند به علت داشتن ریشه های عمیق می تواند نیتروژن باقیمانده در خاک را مورداستفاده قرار دهد. بررسی میزان نیتروژن باقیمانده از بقایای چغندرقند در خاک نشان داد که به ازای هر ۱۰۰ کیلوگرم نیتروژن اضافه شده توسط بقایای چغندرقند در پائیز، ۱۸ کیلوگرم نیتروژن در بهار بعدی قابل دسترس خواهد بود. بنابراین قسمت اعظم نیتروژن موجود در بقایای چغندرقند شسته شده و از دسترس خارج می شود.
کم آبی باعث کاهش رشد سبزینه ای و افزایش غلظت قند (برمبنای وزن تر ریشه) در سطوح مختلف نیتروژن می گردد. ورکر و همکاران نشان دادند که با کاهش نیتروژن و با رطوبت کافی خاک، غلظت قند (برمبنای وزن تر) افزایش می یابد. اثر دو فاکترو نیتروژن و آبیاری بصورت مستقل و افزایش عمل نمودند. مطالعه اثر خشکی بر رشد و مصرف آب چغندر قند توسط براون و همکاران نشان داد که تنش خشکی در مراحل اولیه رشد چغندرقند باعث اثر سوء شدید بر عملکرد ریشه می شود.