اثر کودهای زیستی بر عملکرد زعفران
تاثیر کودهای حاوی نیتروژن، باکتریهای تثبیت کننده نیتروژن و فسفر و اسیدهیومیک بر تکثیر و گل زعفران
اثر کودهای زیستی بر عملکرد زعفران:زعفران به دلیل این که کلاله های آن حاوی مواد موثره مهمی مثل کروسین ها (رنگیزه های کارتنوئیدی محلول در آب)، پیکروکروسین (گلیکوزید تلخ مزه)، سافرانال (جزء اصلی مواد فرار معطر زعفران)، کربوهیدرات ها (پکتین ها و پنتوزان ها)، مواد معدنی، ویتامنی ها و اسیدهای چرب هستند، استفاده از آن در علوم پزشکی، دارویی و صنایع غذایی بسیار موردتوجه قرار گرفته است. بر اساس اطلاعات ارایه شده توسط وزارت جهاد کشاورزی کشور، میزان سطح زیر کشت زعفران در سال ۱۳۹۷ معادل ۱۱۳۹۳۸ هکتار، کل تولید ۴۱۱ تن و متوسط عملکرد کلاله خشک زعفران در ایران حدود ۳.۶ کیلوگرم در هکتار گزارش شده است. یکی از عوامل مهم در افزایش تولید و کیفیت محصولات کشاورزی، تغذیه متعادل گیاه است. به دلیل چند ساله بودن مزارع زعفران، تغذیه و تامین نیازهای غذایی آن از اهمیت خاصی برخوردار است.
فراهمی متعادل عناصر غذایی براساس مدیریت مناسب کودی، از موثرترین عوامل در پایداری تولید این گیاه به ویژه در نواحی خشک و نیمه خشک استان خراسان رضوی می باشد. به طوریکه بیان شده است تا ۸۰% تغییرات عملکرد گل در زعفران تحت تاثیر متغییرهای خاکم بر خاک به ویژه به میزان ماده آلی تعیین شده است. به کار گیری کودهای آلی و دامی پس از عملیات کاشت بنه ها می تواند منجر به بهبود شرایط فیزیکی خاک مانند تعدیل درجه حرارت، بهبود نفوذپذیری، خلل و فرج و دانه بندی و کاهش سختی خاک گردد. این امر باعث سهولت در خروج گل های زعفران و افزایش طول خامه از طریق کاهش صرف انرژی برای خروج گل می شود، که در نهایت می توانند باعث بهبود رشد و عملکرد زعفران گردد.
به علاوه کاربرد نهاده های آلی گرچه از طریق آزادسازی تدریجی مواد غذایی موجب بهبود حاصلخیزی و ماده آلی خاک می شود، ولی اثرات باقی مانده این نهاده ها بر عملکرد گیاهان و ویژگی های خاک، در دراز مدت مشخص می گردد. بنابراین احتمال آبشویی نیتروژن در نظام هایی با مصرف کودها و نهاده های آلی به مراتب کمتر از سیستم های زراعی مبتنی بر مصرف کودهای شیمیایی نیتروژنه می باشد که این امر بدلیل آزادسازی تدریجی عناصر غذایی از کودهای آلی در طول دوره رشد و به تبع آن بهبود جذب آن همراه با رشد گیاه می باشد که در نتیجه منجر به کاهش تلفات نیتروژن می شود. همچنین نتایج تحقیقات نشان داده است که کاربرد مواد هیومیکی نظیر اسید هیومیک و فولویک نیز از طریق کلات کردن عناصر غذایی، باعث سهولت جذب توسط گیاهان می شود.
در بین کودهای سازگار با طبیعت، هیوکی اسید به عنوان یک اسید آلی بدون اثرات مخرب زیست محیطی باعث بهبود ساختار فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک شده و به دلیل دارا بودن ترکیبات هورمونی، اثرات مثبت قابل ملاحظه ای بر شاخص های کمی و کیفی محصولات کشاورزی دارد. بطوریکه محققین نشان داده اند، محلول پاشی اسیدهیومیک به طور معنی داری وز خشک برگ و بنه زعفران را تحت تاثیر قرار می دهد. کوچکی و همکاران با بررسی دو ساله اثر هیوکیم اسید و اندازه بنه بر عملکرد کلاله زعفران نشان دادند که عملکرد کلاله نسبت به تیمار عدم مصرف اسیدهیومیک افزایش نشان داد. گلزاری جهان آبادی و همکاران با بررسی تاثیر کاربرد برخی منابع کودی بر خصوصیات رویشی و صفات کیفی گیاه زعفران بیان داشتند که حداکثر تعداد برگف وزن تر و خشک برگ و تعداد بنه دختری در تیمار اسیدهیومیک حاصل شد.
میزان عملکرد زعفران در سال اول به شدت متاثر از اندازه و ذخایر بنه هایی است که به عنوان بذر کشت می شوند و این بنه ها با رشد و نمو خود در سال اول، سبب تولید بنه های دختری می شود که بعنوان بذر گیاه در سال دوم محسوب خواهند شد و بنه های تولید شده جدید ننیز به صورت پی در پی عملکرد سال های بعد را تحت تاثیر قرار می دهند. رضوانی مقدم و همکاران به برسی اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر عملکرد گل و بنه های دختری زعفران پرداختند.